Porsche 914/4 uit 1969 | Kenteken: 93-10-JZ | Roepnaam: Alex 12.77
De Porsche 914/4 uit 1969 met het kenteken 93-10-JZ werd ingezet door de Sectie Bijzondere Verkeerstaken (SBV), de latere Algemene Verkeersdienst (AVD) van het Korps Rijkspolitie, onder de roepnaam Alex 12.77. Tussen 1969 en 1972 testte de Rijkspolitie slechts 16 Porsches 914 als goedkoper alternatief voor de Porsche 911 Targa: 14 viercilinders en 2 zescilinders. Ik, Arno Wienands, breng deze auto terug in de oorspronkelijke politie-uitvoering.
Porsche 914/4 uit 1969 met het kenteken 93-10-JZ, later met roepnaam Alex 12.77
Hiermee hebben we een zeldzaam stuk Nederlandse autohistorie in handen.
Historisch dossier: De Porsche 914/4 van het Korps Rijkspolitie (Kenteken: 93-10-JZ | Roepnaam: Alex 12.77)
Inleiding
De historische Porsche 914/4 uit 1969 met het kenteken 93-10-JZ vertegenwoordigt een zeldzaam en uniek hoofdstuk binnen het Nederlandse mobiele politie-erfgoed. Het voertuig werd destijds ingezet door de Sectie Bijzondere Verkeerstaken (SBV), de latere Algemene Verkeersdienst (AVD) van het Korps Rijkspolitie. Onder de operationele roepnaam Alex 12.77 maakte deze auto deel uit van een selecte en experimentele vloot.
Het Politie-experiment: Porsche 914 vs. 911
Tussen 1969 en 1972 startte de Rijkspolitie een proefproject om te onderzoeken of de goedkopere middenmotor-Porsche een economisch verantwoord alternatief kon bieden voor de kostbare Porsche 911 Targa’s. In totaal zijn er destijds slechts 16 exemplaren van de Porsche 914 door de Rijkspolitie getest: 14 viercilinders en slechts 2 zescilinders.
- Technische specificaties: De ’93-10-JZ’ betreft een vroege viercilinder (914/4) uit het introductiejaar 1969. De auto is af fabriek uitgerust met een luchtgekoelde 1,7-liter Volkswagen boxermotor gekoppeld aan een elektronisch Bosch D-Jetronic injectiesysteem, goed voor een vermogen van 80 pk (59 kW).
- Resultaat van de proef: Hoewel de auto door de middenmotor-lay-out over een uitstekende en uitgebalanceerde wegligging beschikte, bleek het model wegens het magere motorvermogen zéér impopulair bij de verkeerssurveillanten. De 80 pk schoot simpelweg tekort om snelle overtreders op de snelweg effectief te achterhalen. Na de proefperiode werd het type dan ook snel uitgefaseerd en bleef de AVD trouw aan de krachtigere 911.
Uitrusting en Operationele Inzet
Als volwaardige surveillancewagen was de Alex 12.77 uitgerust met de iconische wit-oranje Rijkspolitie-bestickering. Vanwege het afneembare targa-dak was het voertuig voorzien van een kenmerkend verhoogd blauw zwaailicht en een luidsprekerinstallatie op de achterzijde.
Naast reguliere snelwegsurveillance kende het voertuig een diverse inzet:
- Internationale Surveillance: De auto staat gedocumenteerd in historische archieven (waaronder een publicatie in Autovisie uit 1970). Een bekende archieffoto toont de bemanning, bestaande uit Rinse Hiddinga en Hil Koetjé (hoofd van het Bureau Vorming en Instructie), tijdens een grensoverschrijdend overleg met de Duitse Polizei.
- Rijopleidingen & Instructie: De auto werd intensief gebruikt voor rijtrainingen en slipcursussen door het Bureau Vorming en Instructie (BVI).
Uniek Historisch Beeldmateriaal
Er is relatief veel historisch materiaal van de 93-10-JZ bewaard gebleven. Zeer uniek zijn de bewegende, originele filmopnames uit 1972 op het Circuit van Zandvoort. In deze archiefvideo van de AVD-rijtrainingen is te zien hoe verkeerssurveillant Hans Hoogkamer achter het stuur van deze exacte Porsche 914/4 acteert. Tijdens de dynamische oefeningen rijdt hij halverwege de beelden een gele pion omver, die vervolgens door BVI-instructeur Joop Kerkhof weer rechtop wordt gezet.
Cultuurhistorische Waarde
Omdat het merendeel van de Rijkspolitie-Porsches na hun actieve diensttijd volledig werd gestript van hun politie-uitrusting en werd overgespoten, is het terugvinden of restaureren van een origineel exemplaar met deze sluitende documentatie en historie van uitzonderlijke waarde voor automobielhistorici en verzamelaars.
Alex 12.77 — De terugkeer van een bijzondere Rijkspolitie-Porsche
Een uniek stukje Nederlandse politiegeschiedenis
De Porsche 914/4 met kenteken 93-10-JZ en roepnummer Alex 12.77 is een bijzondere auto uit de geschiedenis van de Algemene Verkeersdienst (AVD) van het Korps Rijkspolitie. De auto werd gebouwd in 1969 en maakte deel uit van een vloot Porsche 914’s die door de Rijkspolitie werden ingezet. Deze bijzondere politie-Porsches werden onder meer gebruikt voor verkeerssurveillance, rijvaardigheidstrainingen en oefeningen, waaronder activiteiten op Circuit Zandvoort.
De Porsche 914/4 is uitgerust met een luchtgekoelde viercilinder boxermotor van 1,7 liter, met een vermogen van ongeveer 80 pk. De auto combineerde zijn kenmerkende sportieve uiterlijk met de praktische eigenschappen die voor het politiewerk van belang waren.
Bijzondere details die de politiegeschiedenis verraden
Aan de auto zijn nog verschillende bijzondere kenmerken te ontdekken die herinneren aan zijn oorspronkelijke politiefunctie.
Zo zijn aan de binnenzijde en onderzijde van de bumpers nog de oorspronkelijke signaalkleuren terug te vinden. Ook zijn de gaten en de oorspronkelijke positie van het zwaailicht nog herkenbaar. In het dashboard bevinden zich bovendien twee bijzondere controlelampjes die bij de politie-uitrusting van de auto horen.
Een ander opvallend detail is de speciale voetensteun voor de bijrijder. Ook de originele stoelen zijn behouden gebleven. Alleen de hoofdsteunen zijn verwijderd. Volgens de informatie van eigenaar Arno Wienands gebeurde dit om de politiefunctionarissen meer bewegingsvrijheid te geven bij het in- en uitstappen, wanneer zij hun diensthelm droegen.
Deze details maken duidelijk dat het niet zomaar om een gewone Porsche 914 gaat, maar om een auto waarin nog tastbare sporen van zijn vroegere politiegebruik aanwezig zijn.
Fotodocumentatie: de verwijderde hoofdsteunen
Op de foto van de Porsche 914/4 met kenteken 93-10-JZ is duidelijk te zien dat de hoofdsteunen van de originele stoelen ontbreken. De stoelen zelf zijn behouden gebleven.
Deze aanpassing was volgens eigenaar Arno Wienands bewust aangebracht om de politiefunctionarissen meer ruimte te geven bij het in- en uitstappen met hun diensthelm op. Het is een klein, maar betekenisvol detail dat laat zien hoe de auto werd aangepast aan de praktische eisen van het politiewerk.
De foto vormt daarmee een waardevolle aanvulling op de documentatie van Alex 12.77. Het beeld legt een bijzonder kenmerk vast dat gemakkelijk over het hoofd kan worden gezien, maar dat iets vertelt over het dagelijkse gebruik van deze Porsche bij de Algemene Verkeersdienst.
De zoektocht naar de juiste politie-uitrusting
Bij het herstel van Alex 12.77 is het doel niet alleen om de auto technisch en optisch in goede staat te brengen, maar ook om de oorspronkelijke politie-uitvoering zo getrouw mogelijk terug te laten keren.
Daarvoor heb ik, Arno Wienands, inmiddels al verschillende bijzondere politieattributen aangeschaft die bij de auto horen. Het gaat onder meer om:
- Het STOP-bord voor montage aan de achterzijde.
- De megafoonluidspreker die op de achterklep wordt gemonteerd.
- De bijbehorende versterker en microfoon voor de megafoon.
- De microfoon en apparatuur voor de verbinding met de meldkamer.
- De grote, zwarte tweetonige claxons die bij de politie-uitvoering horen.
- Het zwaailicht, inclusief de juiste montagesteun.
Door deze onderdelen weer bij de auto te brengen, kan niet alleen het uiterlijk, maar ook de bijzondere uitrusting van de voormalige Rijkspolitie-Porsche steeds completer worden gereconstrueerd.
Een bijzondere vondst en een persoonlijk verhaal
De auto kwam uiteindelijk op mijn pad doordat de vorige eigenaar wist hoeveel belangstelling ik had voor de Porsche 914’s van de Rijkspolitie. Hij benaderde mij als eerste toen hij de auto wilde overdragen, omdat hij graag wilde dat juist ik hem zou krijgen.
Opmerkelijk genoeg wist deze vorige eigenaar aanvankelijk zelf niet dat de Porsche ooit als politieauto had dienstgedaan. De nog aanwezige kenmerken en bijzondere details hielpen om de geschiedenis van de auto te herkennen en verder te reconstrueren.
Als liefhebber van de Rijkspolitie-Porsches is het voor mij bijzonder om juist deze auto te kunnen behouden en stap voor stap terug te brengen naar zijn oorspronkelijke uitvoering.
Het behoud van Alex 12.77
De restauratie van Alex 12.77 draait om meer dan het opknappen van een klassieke sportwagen. Het is een zoektocht naar de oorspronkelijke details, de juiste uitrusting en het verhaal van een bijzondere periode in de Nederlandse verkeerspolitiegeschiedenis.
De bewaard gebleven signaalkleuren, de sporen van het zwaailicht, de bijzondere controlelampjes in het dashboard, de voetensteun voor de bijrijder en de originele stoelen zonder hoofdsteunen vormen samen waardevolle aanwijzingen. De foto waarop de aangepaste stoelen te zien zijn, legt een van deze bijzondere kenmerken vast. Met de verzamelde politieattributen krijgt de auto steeds meer van zijn oorspronkelijke karakter terug.
Alex 12.77 is daarmee niet alleen een gerestaureerde Porsche 914/4, maar ook een tastbaar stukje geschiedenis van de Algemene Verkeersdienst van het Korps Rijkspolitie.
Voertuiggegevens
- Merk en type: Porsche 914/4
- Bouwjaar: 1969
- Kenteken: 93-10-JZ
- Roepnummer: Alex 12.77
- Motor: luchtgekoelde 1,7-liter viercilinder boxermotor
- Vermogen: circa 80 pk
- Eigenaar en restaurator: Arno Wienands
De informatie over de aangetroffen details, de overdracht van de auto en de verzamelde politie-uitrusting is gebaseerd op de persoonlijke kennis en ervaringen van eigenaar Arno Wienands. Voor een definitieve historische reconstructie kunnen aanvullende archiefbronnen en originele documentatie verdere bevestiging bieden.
Lees ook over mijn andere Rijkspolitie-Porsche: Mijn 914/6 (ondertussen verkocht).